Ẩm thực vùng sông nước Cà Mau

Nhắc đến ẩm thực Cà Mau, là người ta sẽ nghĩ ngay đến những món ăn mang đậm chất “hương đồng gió nội”, dân dã, không cầu kỳ, đôi khi lại rất giản đơn, mộc mạc, như chính con người của vùng sông nước nơi đây…

Nếu có dịp, bạn hãy đến Cà Mau, ngắm khu sinh thái rừng ngập mặn Mũi Cà Mau, rừng tràm U Minh, của biển đảo, để khám phá hết sự thú vị, sự đa dạng của cảnh quan thiên nhiên, nét đặc sắc trong ẩm thực mà chỉ đến mảnh đất cuối cùng cực Nam Tổ quốc mới có được. Mảnh đất đất nơi đây hiền hòa, con người nơi đây chân chất thật thà, cuộc sống nơi đâ an lành, tình người thắt chặt.

Là tỉnh cực nam của Việt Nam, có vị trí địa lý thuận lợi, ba mặt giáp biển, khí hậu ôn hòa, quanh năm hai mùa mưa nắng, mang đậm nét đặc thù của vùng đồng bằng Nam Bộ hệ thống sông rạch dày đặc, độc đáo với hai hệ thống sinh thái rừng ngập mặn và rừng ngập lợ, Cà Mau có tiềm năng lớn về du lịch sinh thái và du lịch ven biển, biển đảo, với các điểm đến hấp dẫn như Bãi Khai Long, đảo Hòn Khoai, Hòn Đá Bạc. Đặc biệt nhất là khu du lịch sinh thái rừng ngập bãi bồi Mũi Cà Mau và Rừng Tràm U Minh Hạ đã được Tổ chức giáo dục, khoa học và văn hoá thế giới (UNESCO) công nhận là khu dự trữ sinh quyển thế giới. Đây là một tài sản vô giá thiên nhiên ban tặng cho vùng đất Cà Mau.

Món ăn là biểu hiện văn hoá một xứ sở. Món ăn ở Cà Mau mang đậm dấu ấn của vùng đất hoang sơ, trù phú. Sự chế biến thường ít cầu kỳ, ít pha chế tinh vi, nhưng bản thân chất liệu quyết định, không phải bất cứ nơi nào cũng có thể tìm được dễ dàng.

Về Đất Mũi, du khách không chỉ được trải nghiệm du lịch sinh thái, ngắm rừng, ngắm biển, chiêm ngưỡng ráng chiều ẩn hiện trên biển bao la khi hoàng hôn buông xuống, mà còn khám phá sự thú vị từ cách sinh hoạt của người dân vùng đất ngập nước này. Món ngon khác khi đến với Đất Mũi không thể bỏ qua là ba khía muối Rạch Gốc, có lẽ nhờ thức ăn chính của ba khía Rạch Gốc là chất màu mỡ từ phù du thực vật, từ những tinh túy trong phù sa nên thịt chắc và mang đậm hương vị đặc trưng của vùng cực Nam Tổ quốc . Ba khía muối thêm chút chanh tươi, ớt và tỏi sống ăn với cơm trắng, vị ngọt của thịt, vị béo từ gạch ba khía, làm du khách ăn mãi chẳng muốn thôi. không chỉ được thưởng thức đặc sản ba khía muối, du khách còn khám phá các công đoạn để có thể tạo nên sản phẩm nổi tiếng này.

mambakhia

Ảnh: Thanh Dũng

Điều thú vị hơn khi đến với Mũi Cà Mau, du khách không chỉ tận mắt chiêm ngưỡng cư dân vùng biển sạc sò trên các bãi bồi, mà còn có thể tận tay bắt những con sò đang ẩn mình trong lớp bùn của vùng đất mỗi ngày một lấn xa ra biển.
Đến Cà Mau, du khách không thể bỏ qua sự đa dạng và phong phú của các loại cá khô. Cá khô là sản phẩm đặc trưng của vùng đất Cà Mau với vô số sản phẩm từ các loại cá nước mặn cho đến nước ngọt.

Cá khô Cà Mau từ lâu được nhiều người trong cả nước và những nước láng giềng ưa thích bởi sự đa dạng về chủng loại, mỗi người có thể tha hồ lựa chọn theo sở thích. Nguồn nguyên liệu được lấy tại chỗ và còn tươi sống, do vậy các loại khô ở Cà Mau có giá thành rẻ lại thơm ngon. Đây thật sự là món quà vô cùng ý nghĩa dùng tặng bạn bè và người thân.

Về Cà Mau, chúng ta không chỉ được trở thành ngư dân của biển mà còn có thể hóa thân thành những cư dân rừng tràm U Minh, để rong ruổi theo những người thợ “ăn ong”, khám phá sự kỳ bí của những tổ ong to tướng, tận hưởng hương vị ngọt ngào từ mật ong rừng U Minh.

Ai đã một lần đến với Cà Mau thì không sao quên được hương vị của những món ăn đặc sản vùng rừng, vùng biển mà có lẽ chỉ ở Mũi Cà Mau mới có được, nhất là khi được hóa thân thành những người thợ chụp đìa tận tay bắt những con cá lóc, cá rô, cá trê to đến bất ngờ.

Một món ngon không kém phần hấp dẫn mà bình dân của xứ Cà Mau là cháo cá kèo. Cá kèo là loài hải sản giàu dinh dưỡng, thịt thơm và đặc biệt có thể làm ta quên hết ưu phiền, mệt mỏi. Để có thể tận hưởng hết hương vị hấp dẫn và vị ngọt của thịt cá, cháo cá kèo phải vừa ăn vừa thổi, đồng thời đừng quên rắc thêm một ít hành lá, ngò và tiêu.

Không cầu kỳ nhưng chẳng thua kém phần đó là món vọp nướng chấm muối tiêu chanh. Món này vừa mang hương vị đặc biệt, đem lại niềm vui cho du khách gần xa, bởi lẽ mọi người có thể tự tay trổ tài. Món vọp nướng rất đơn giản, chỉ cần một lò than cháy đều, vọp được rửa sạch, để ráo nước rồi đặt lên vỉ cùng với chén muối tiêu chanh và một ít loại rau củ ăn kèm. Khi vọp há miệng là lúc ta có thể tận hưởng vị ngọt của thịt vọp, vị mặn của nước biển xứ sở Cà Mau.

mambakhia

Ảnh: Thanh Dũng

Món cá lóc nướng trui ngon nhất vào tháng 11 đến tháng 2 âm lịch (tháng chụp đìa), lúc này thân cá béo tròn, lòng cá đầy mỡ. Cá được xỏ lụi, rồi cắm xuống đất, dùng các loại bổi khô như rơm, cỏ để nướng. Khi nướng cá không cần chú ý đến lửa, cứ tha hồ cho lửa cháy, lúc tàn lấy cá ra cạo sạch lớp vẩy bên ngoài, đặt lên lá chuối, dùng cây xỏ lụi rọc trên sống lưng từ đầu đến đuôi, banh ra làm đôi những sớ thịt trắng hiện ra bốc khói nghi ngút với mùi thơm không thể tả. ăn kèm với muối ớt bắp chuối, du khách sẽ cảm nhận cái hương vị đậm chất đồng nội .

Ngoài nướng trui, quý khách còn thưởng thức món cháo cá lóc. Cá lóc lấy thịt thái phi lê ướp gia vị, phần đầu bỏ, xương cá bỏ vào nồi cháo cho ngọt nước, khi cháo sôi lên, gạo bắt đầu nở Tùy theo sở thích của mỗi người mà món Cháo cá lóc được nấu đơn giản hay công phu một chút. Nếu đơn giản, chỉ cần vo gạo xong, đổ nước vào, đun sôi. Cá lóc làm sạch, cắt phần đầu ra, phần thân róc xương, lấy thịt thái phi lê, ướp gia vị vừa ăn. Khi gạo bắt đầu nở, bỏ đầu và xương cá vào cho ngọt nước, nêm nếm gia vị là dùng được. Nếu thích công phu hơn, gạo vo xong để ráo nước, sao vàng rồi mới đổ nước vào đun sôi, lúc cháo chín, phi mỡ hành thật giòn rưới lên mặt cháo, nhìn rất bắt mắt. Các bước chuẩn bị đều hoàn tất. Cá lóc phi lê đã thấm gia vị được cho vào tô với một ít hành lá xắt nhuyễn, cháo nóng hổi múc lưng tô, rắc một ít tiêu, sau đó cho rau đắng đất đã rửa sạch lên, vừa trộn đều là dùng ngay, như vậy mới giữ được chất của rau. Cháo nóng hổi vừa thổi vừa ăn, vị tiêu cay cay hòa với hơi nóng và vị ngọt của cháo, của cá, của rau, cứ tê tê trên đầu lưỡi tạo nên những tiếng hít hà sảng khoái, những giọt mồ hôi rịn đều khắp mặt, ta có cảm giác như khắp cơ thể mình đều bắt đầu chuyển động những cung bật vui tươi.

Một món ngon nữa khiến khách đến Cà Mau thưởng thức xong rồi thì khó quên hương vị đậm đà, đó là món lẩu mắm U Minh. Điều khiến món lẩu mắm U Minh có sự khác biệt là sử dụng cá rô mề, cá lóc to hay lươn làm nguyên liệu chính. Lẩu mắm U Minh hấp dẫn bởi “quy tụ” nhiều loại rau đồng. Vì thế nồi lẩu có đủ hương vị ngọt, bùi, chua, chát, đắng, cay, của đọt choại, rau the, nhãn lòng, bông súng, tàu bay, rau mác…. Gắp một đũa lẩu mắm U Minh như chiêm nghiệm bao điều thú vị từ cuộc sống.

Ẩm thực vùng sông nước Cà Mau đa dạng và phong phú, mang đậm chất Nam bộ, đặc sản Cà Mau còn là cá lóc luộc hèm, rắn bông súng nướng, tôm tái chanh, rùa rang muối, dơi quạ nấu cháo đậu xanh, rắn hổ xé phay… Du khách hãy đến Cà Mau, mảnh đất cuối cùng Tổ quốc để nghe tình đất, tình người, thưởng thức những món ăn đậm chất Cà Mau.

“Hãy đến cùng chúng tôi, cùng nhau nghe đất nở”./.

HUỲNH PHƯƠNG DIỄM
Trung tâm Thông tin và Quảng bá Du lịch tỉnh Cà Mau

Bài viết cùng chuyên mục:
Nghề nuôi Hàu lồng – Đa dạng hóa sản phẩm du lịch Đất Mũi
Hội thi “Ẩm thực hương vị ngày xuân” Cà Mau lần thứ IV/2018
Khô cá sặc bổi Cà Mau – Đậm đà vị Tết quê nhà
Dệt chiếu – Nghề truyền thống ở Cà Mau
Về Cà Mau thưởng thức đặc sản Cá thòi lòi