GIỚI THIỆU TIỀM NĂNG VÀ THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN DU LỊCH CÀ MAU

Cà Mau là tỉnh tận cùng phía Nam Việt Nam có vị trí địa lý trong khoảng từ 8033’ đến 9034’ vĩ độ Bắc và 104032’ đến 105024’ kinh độ Đông. Toàn tỉnh có 254km đường bờ biển, chiếm 7,8% chiều dài đường bờ biển của cả nước. Trong đó có 107km bờ Biển Đông và 147km bờ Biển Tây (vịnh Thái Lan). Vùng biển Cà Mau có một số cụm đảo gần bờ như: cụm đảo Hòn Khoai, cụm đảo Hòn Chuối, và đảo Đá Bạc… có vị trí chiến lược quan trọng. Các đảo này không những có vai trò kết nối để khai thác kinh tế biển nói chung và kinh tế du lịch nói riêng mà còn là điểm tựa tiền tiêu bảo vệ Tổ quốc.

I. Thực trạng phát triển du lịch Cà Mau:

1. Tiềm năng và thực trạng phát triển du lịch du lịch Cà Mau: 

1.1.Tiềm năng phát triển du lịch Cà Mau:

Với diện tích tự nhiên 5.211 km2, có tổng diện tích rừng ngập mặn trên 110.000 ha, Mũi Cà Mau hiện ra như mũi tàu luôn tiến ra biển. Mũi đất này hàng năm lắng tụ phù sa lấn biển khoảng 80 – 100m, đã tạo ra Bãi bồi chạy dài theo bờ biển Đông và biển Tây. Hệ sinh thái rừng tràm U Minh hạ, hệ sinh thái rừng đước Mũi Cà Mau, cùng với những nét văn hóa độc đáo của các dân tộc anh em tạo nên sự phong phú, đa dạng về bản sắc văn hóa nhân văn của tỉnh. Cà Mau có 02 Vườn quốc gia đó là Vườn quốc gia Mũi Cà Mau với diện tích tự nhiên 42.000 ha và Vườn quốc gia U Minh hạ với diện tích 8.286 ha đã và đang quy hoạch, đầu tư và kêu gọi đầu tư phát triển du lịch sinh thái xứng tầm với những gì thiên nhiên ban tặng.
Với tiềm năng của rừng và biển đã sản sinh ra hệ sinh thái động vật, thực vật rất phong phú, đa dạng. Đây là nguồn ẩm thực dồi dào, phong phú với trên 200 loài thủy sản của hệ sinh thái mặn, lợ, ngọt mà không có nơi nào có được. Cà Mau là tỉnh có kim ngạch xuất khẩu thủy sản cao nhất cả nước.

Cà Mau có vị trí địa lý nằm ở điểm cuối cùng “Cực Nam tổ quốc”, đồng thời trong hành lang phát triển kinh tế phía Nam của chương trình hợp tác phát triển kinh tế tiểu vùng Mêkong mở rộng, có điều kiện thuận lợi trong giao lưu phát triển kinh tế với các nước Đông Nam Á, do vậy hợp tác và hội nhập là chiến lược rất quan trọng đối với du lịch Cà Mau. Trong xu thế hội nhập và toàn cầu hóa nền kinh tế, du lịch Cà Mau không nằm ngoài xu thế đó, vẫn đang từng ngày vươn xa hơn để giới thiệu du khách qua những bức tranh hài hòa, sinh động của thiên nhiên, những tiềm năng độc đáo của rừng và biển, những nụ cười thân thiện, ấm áp tình người của người dân quê biển. Cà Mau đâu đâu cũng hiện ra vẻ đẹp độc đáo, tao nhã, giàu tính biểu cảm mà theo triết lý phương Đông đó là sự kết hợp hài hòa của các yếu tố Thiên – Địa – Nhân mang bản sắc đặc thù của một vùng đất, một cộng đồng.

Du lịch Cà Mau trong những năm qua đã vượt qua những khó khăn và đạt được những thành tựu quan trọng, có những chuyển biến tích cực cả về lượng và chất, lượng khách trong nước và quốc tế đến Cà Mau ngày càng tăng. Các sản phẩm du lịch ngày càng đa dạng, phong phú hơn, các điểm du lịch mới đưa vào hoạt động như: Khu du lịch Mũi Cà Mau đã được đầu tư, nâng cấp, là điểm hấp dẫn đối với du khách; Khu du lịch Hòn Đá Bạc, Vườn sưu tập động vật hệ sinh thái rừng tràm Lâm ngư trường Sông Trẹm, Khu du lịch Lý Thanh Long,Vườn chim nằm trong lòng Thành phố Cà Mau…

Đặc biệt năm 2009, Mũi Cà Mau chính thức được UNESCO công nhận là Khu dự trữ sinh quyển thế giới. Khu dự trữ sinh quyển Mũi Cà Mau có diện tích 371.506ha, hình thành 3 vùng, đó là Vườn Quốc gia Mũi Cà Mau, Vườn Quốc gia U Minh Hạ và dải rừng phòng hộ ven biển Tây Cà Mau. Khu dự trữ sinh quyển Mũi Cà Mau có vùng lõi 17.329ha, vùng đệm 43.309ha và vùng chuyển tiếp 310.868ha với hệ sinh thái: Rừng ngập mặn, đất ngập nước than bùn, sinh thái biển và nhiều vùng sinh quyển độc đáo…

Du lịch Cà Mau sẽ tô đậm thêm sự ấn tượng, thân thiện đối với du khách trong nước và bạn bè quốc tế bằng sự tích cực và nổ lực hơn nửa trong công tác đầu tư, khai thác tiềm năng lợi thế du lịch sinh thái của mình, góp phần nâng cao hình ảnh về du lịch Việt Nam nói chung, Cà Mau nói riêng; Nhằm thúc đẩy cho du lịch Cà Mau phát triển và hội nhập nhanh với du lịch trong khu vực, cả nước và quốc tế, không ngừng bảo vệ, tôn tạo, phát triển bền vững du lịch Sinh thái – Văn hóa đầy tiềm năng của vùng đất Phương Nam.

Định hướng phát triển du lịch ở Cà Mau là tập trung theo hướng khai thác tiềm năng du lịch sinh thái thành một ngành dịch vụ quan trọng của tỉnh. Theo chương trình tổng thể phát triển du lịch Cà Mau giai đoạn 2005 – 2010 và định hướng 2020 sẽ tập trung triển khai thực hiện các quy hoạch bảo tồn, phát triển Khu du lịch sinh thái quốc gia rừng ngập mặn Mũi Cà Mau, Khu du lịch sinh thái Vườn quốc gia U Minh hạ, phát triển du lịch cụm đảo Hòn Khoai, đầu tư cơ sở hạ tầng, cơ sở vật chất cần thiết cho ngành du lịch vận hành và phát triển phù hợp với xu thế chung của khu vực và cả nước; trong đó tập trung bảo vệ và tôn tạo tài nguyên môi trường và những giá trị văn hóa đặc thù của tỉnh.

 1.2.  Các tuyến du lịch sinh thái Cà Mau:

Tuyến du lịch thành phố Cà Mau – Đất Mũi – Hòn Khoai và phụ cận
Đây là tuyến du lịch bằng đường thủy dọc theo song Gành Hào, Bảy Háp, Năm Căn hoặc theo quốc lộ 1A đến Năm Căn sau đó theo đường thủy đến các điểm du lịch. Trong tuyến du lịch này du khách sẽ được thăm chợ nổi Cà Mau, lâm ngư trường 184, sân chim Tư Na, khu du lịch Đất Mũi, Vườn quốc gia Mũi Cà Mau, Làng rừng, điểm cuối đường Hồ Chí Minh trên biển, đảo Hòn Khoai (đường thủy). Ngoài các điểm du lịch trên khi đi bằng đường bộ du khách còn được tham quan các điểm Biệt khu Bình Hưng – Hải Yến, Đền Tân Hưng, Đầm Thị Tường.

Tuyến Cà Mau – U Minh – Đá Bạc và phụ cận
Đây là tuyến tham quan hấp dẫn  với các điểm tham quan chính như: các di tích lịch sử văn hóa ở thành phố Cà Mau, sân chim trong lòng thành phố, khu khí điện đạm Khánh An, vườn dâu Cái Tàu, Vườn quốc gia U Minh hạ, cửa biển Khánh Hội, Hòn Đá Bạc, Khu mộ Bác Ba Phi. Với tuyến du lịch này du khách đi bằng Ôtô, Ca nô, Ôtô kết hợp Ca nô

Các tour du lịch khác:

Cà Mau – Chùa Cao Dân – Khu du lịch sông Trẹm – Các vườn Trái Cây

Cà Mau – Biệt Khu Hải Yến Bình Hưng – Cửa Sông Ông Đốc.

1.3.Thực trạng phát triển du lịch Cà Mau trong những năm qua:

Trong những năm qua, ngành du lịch Cà Mau đã được Nhà nước đầu tư 110.064 tỷ đồng để xây dựng hạ tầng, tập trung đầu tư chủ yếu vào tuyến đường Khai Long – Đất Mũi, hạ tầng khu du lịch Khai Long – Đất Mũi; quy hoạch phát triển các khu, điểm du lịch Vườn quốc gia Mũi Cà Mau, Vườn quốc gia U Minh Hạ, Đầm Thị Tường, cụm đảo Hòn Khoai,… Việc đầu tư cơ sở hạ tầng du lịch đã tác động tích cực thu hút các thành phần kinh tế đầu tư vào lĩnh vực du lịch.

Đối với cơ sở lưu trú, đã được các đơn vị kinh doanh quan tâm, đầu tư phục vụ nhu cầu lưu trú của du khách, hiện nay trong toàn tỉnh có 45 khách sạn với 1.230 phòng, trong đó có 2 khách sạn đạt chuẩn 3 sao, 11 khách sạn đạt chuẩn 2 sao và 6 khách sạn đạt chuẩn 1 sao. Hầu hết các cơ sở lưu trú đều quan tâm đầu tư nâng cấp về trang thiết bị, tiện nghi phục vụ và đào tạo đội ngũ nhân viên phục vụ.

Về đào tạo, phát triển nguồn nhân lực thời gian qua đã được quan tâm và xây dựng chiến lược .

2.Những khó khăn, thách thức đối với du lịch Cà Mau:

Cà Mau được đánh giá là tỉnh có tiềm năng về du lịch. Song hiện tại ngành du lịch còn bộc lộ nhiều hạn chế. Để phát triển du lịch tỉnh Cà Mau trở thành ngành kinh tế quan trọng, đòi hỏi phải có một định hướng phát triển du lịch có tầm chiến lược, vùa đáp ứng nhu cầu trước mắt, vừa đảm bảo phát triển bền vững trong tương lai. Khó khăn, thách thức đối với việc xây dựng sản phẩm du lịch mới của tỉnh đó là:

– Việc đầu tư tạo ra sản phẩm du lịch mới còn gặp nhiều khó khăn, nguồn vốn thu hút đầu tư vào du lịch còn nhiều hạn chế. Các dự án đầu tư vào lĩnh vực du lịch triển khai thực hiện chậm so vơi tiến độ yêu cầu;

– Kết cấu hạ tầng còn nhiều hạn chế, việc nối tour, tuyến từ các điểm tham quan chưa thực hiện tốt, do vậy có tác động rất lớn đối với hoạt động du lịch nói chung và xây dựng sản phẩm du lịch mới nói riêng.

– Các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực du lịch còn nhiều bất cập, chưa chủ động sáng tạo trong việc xây dựng những tour du lịch mới hấp dẫn. Công tác định hướng của cơ quan quản lý nhà nước về du lịch ở địa phương chưa được trú trọng. Do vậy, việc xây dựng sản phẩm du lịch có tính đặc thù như: du lịch hội nghị, hội thảo, du lịch sinh thái, du lịch văn hoá-lịch sử, du lịch thể thao  mà Cà Mau có thế mạnh chưa được xác định rõ ràng.

– Sự phối kết hợp giữa cơ quan nhà nước và doanh nghiệp du lịch thiếu chặt chẽ, chưa đáp ứng yêu cầu phát triển hiện nay.

II. Các giải pháp phát triển du lịch:

Một là, quy hoạch phát triển du lịch dựa trên lợi thế so sánh, tập trung đầu tư các dự án phát triển sản phẩm có tính đặc thù, riêng biệt .

Cà Mau với lợi thế về vị trí địa lý, vì vậy tỉnh đã quy hoạch, phát triển sản phẩm du lịch sinh thái phù hợp ưu thế của mình, dựa trên cơ sở đánh giá đúng tài nguyên du lịch địa phương và phù hợp quy hoạch phát triển kinh tế xã hội vùng ĐBSCL và vùng kinh tế trọng điểm phía Nam. Thiết kế các Chương trình du lịch phù hợp với đặc thù sinh thái địa phương có gắn với làng nghề truyền thống và các di tích lịch sử – văn hoá, trong đó coi trọng nét đặc thù, để chương trình có nét độc đáo riêng.

Đẩy mạnh xã hội hoá du lịch, thúc đẩy sự tham gia của cộng đồng địa phương trong quá trình thực hiện quy hoạch phát triển du lịch. Phải đảm bảo sự phân chia lợi ích hợp lý giữa các đơn vị kinh doanh du lịch và công đồng địa phương, nâng cao đời sống cộng đồng dân cư và góp phần vào việc phát triển kinh tế – xã hội.

Hai là, liên kết hợp tác phát triển du lịch với thành phố Hồ Chí Minh và các tỉnh vùng ĐBSCL.

Do điều kiện tự nhiên, các sản phẩm du lịch của các tỉnh vùng ĐBSCL thường trùng lắp với nhau nên phát triển du lịch tỉnh, Cà Mau cũng không thể tách rời sự phát triển du lịch vùng ĐBSCL cũng như du lịch cả nước. Chính vì vậy việc phối hợp với TP.Hồ Chí Minh và các tỉnh trong vùng là chiến lược vô cùng quan trọng.

Thành phố Hồ Chí Minh là trung tâm kinh tế lớn của cả nước, hạt nhân phát triển của địa bàn kinh tế trọng điểm phía Nam, thành phố sẽ có những tác động mạnh mẽ và  đồng thời thúc đẩy phát triển du lịch sinh thái Cà Mau và vùng ĐBSCL.

Việc tăng cường liên kết với các tỉnh sẽ xây dựng được cơ chế hợp tác phát triển du lịch trên cơ sở xây dựng sản phẩm du lịch đặc trưng, phù hợp với tài nguyên du lịch sinh thái, lịch sử-văn hoá của mỗi vùng, theo hướng hạn chế việc phát triển những sản phẩm trùng lắp, dẫn đến tâm lý nhàm chán đối với du khách. Bên cạnh đó, cần phát huy vai trò hợp tác của cộng đồng địa phương trong việc khai thác có hiệu quả tài nguyên thiên nhiên du lịch, môi trường và bản sắc văn hoá để đảm bảo phát triển du lịch bền vững.

Ba là, đầu tư kết cấu hạ tầng đến các khu, điểm du lịch  của địa phương.

Việc đầu tư kết cấu hạ tầng rất quan trọng để thúc đẩy giao lưu hàng hóa, xây dựng và phát triển tuyến du lịch sinh thái gắn các làng nghề truyền thống, tạo sản phẩm riêng biệt cho từng khu, điểm du lịch thu hút du khách.

Đầu tư kết cấu hạ tầng phải phù hợp cảnh quan môi trường du lịch sinh thái tại các khu, điểm du lịch, các làng nghề truyền thống của địa phương (chủ yếu là hệ thống giao thông, cấp điện, nước, xử lý chất thải bảo vệ môi trường;…). Đầu tư cơ sở hạ tầng sẽ góp phần phát triển cơ sở vật chất kỹ thuật du lịch làm tăng giá trị tài nguyên và môi trường sinh thái cho các khu vực khai thác du lịch; tạo điều kiện thuận lợi thu hút các thành phần kinh tế đầu tư khai thác phát triển đa dạng sản phẩm du lịch.

Bốn là, hợp tác đào tạo nguồn nhân lực du lịch.

Nguồn nhân lực đóng vai trò rất quan trọng trong sự nghiệp phát triển ngành du lịch; vì vậy nhu cầu hợp tác giữa các tỉnh để phát triển nguồn nhân lực cần đặt ra nhằm đào tạo, bồi dưỡng lao động ngành du lịch lên ngang tầm với nhiệm vụ, đáp ứng yêu cầu phát triển của du lịch trong thời kỳ mới.

Liên kết các tỉnh để phối hợp với các Trường Đại học, Trường nghiệp vụ du lịch ở Cà Mau, Thành phố Hồ Chí Minh, Cần Thơ…  để đào tạo bồi dưỡng lực lượng lao động ngành du lịch. Bên cạnh đó sẽ đẩy mạnh việc tập huấn, bồi dưỡng những kiến thức, kỹ năng sản xuất các mặt hàng truyền thống để tạo sản phẩm đặc trưng phục vụ du lịch, thúc đẩy phát triển du lịch cộng đồng.

Năm là, tăng cường công tác xúc tiến, quảng bá du lịch.

Hiện nay, các doanh nghiệp du lịch Cà Mau đa số là các doanh nghiệp nhỏ, vì vậy rất cần thiết hợp tác với TP Hồ Chí Minh, Cần Thơ và các tỉnh để đủ lực triển khai các hoạt động xúc tiến, quảng bá du lịch chung cho các tỉnh; dưới nhiều hình thức, phương thức khác nhau trên các phương tiện thông tin đại chúng. Phát hành các tập gấp, bản đồ du lịch, đĩa CD, thông tin trên Website,…phối hợp tổ chức và tham gia các hội chợ, các lễ hội du lịch trong và ngoài nước để giới thiệu, quảng bá sản phẩm du lịch sinh thái ở Cà Mau và các tỉnh vùng ĐBSCL.

Sáu là, khôi phục và phát triển các làng nghề truyền thống

Để các làng nghề Cà Mau khôi phục và phát triển, một giải pháp quan trọng là cần có những chính sách vĩ mô và đồng bộ về khôi phục phát triển làng nghề. Bản thân các cơ sở hay các hộ sản xuất ở làng nghề phải biết liên kết lại với nhau để thành những cơ sở, những doanh nghiệp mạnh, theo mô hình tổ hợp tác hay các hợp tác xã và lớn hơn nữa là các doanh nghiệp, đóng vai trò như là một người đỡ đầu, giúp các làng nghề tìm đầu vào, tiêu thụ và tìm kiếm thị trường cho sản phẩm. Khi làm được điều này làng nghề sẽ có lực để bước ra, tìm hiểu thị trường và theo sát được nhu cầu của thị trường.

Cần kết hợp đào tạo nguồn nhân lực tại chỗ cho làng nghề. Thời gian qua việc đào tạo nghề từ chương trình khuyến công của tỉnh chưa thực sự phát huy. Mặt khác các cơ sở, làng nghề hiện nay ở Cà Mau còn nhỏ lẻ, sản xuất mang tính tự phát chưa đủ khả năng đáp ứng nhu cầu tiêu thụ của du khách về tính đa dạng phong phú mẫu mã, chủng loại hàng hoá. Nhà nước cần đẩy mạnh phát triển cơ sở hạ tầng, tạo điều điệu kiện thuận lợi cho sản xuất kinh doanh cho các làng nghề, hỗ trợ cộng đồng dân cư cùng  tham gia làm du lịch. Góp phần vào sự nghiệp phát triển kinh tế – xã hội tỉnh nhà.

Lê Văn Dũng
Bài viết cùng chuyên mục:
DANH SÁCH ĐĂNG KÝ VÀ CAM KẾT THAM GIA CHƯƠNG TRÌNH KÍCH CẦU DU LỊCH NĂM 2013
NHÀ HÀNG CÔNG ĐOÀN ĐẤT MŨI