Nghề gác kèo ong góp phần đa dạng hóa sản phẩm du lịch

Khi nói đến Mũi Cà Mau là nơi “Đất nở ra, rừng biết đi, biển sinh sôi” là nói đến vị thế, tiềm năng và triển vọng…

Khi nói đến Mũi Cà Mau là nơi “Đất nở ra, rừng biết đi, biển sinh sôi” là nói đến vị thế, tiềm năng và triển vọng, mà mỗi địa danh, mỗi vùng đất, mỗi cánh rừng đều gắn với hình ảnh văn hoá, di tích, danh thắng, con người Cà Mau, Đất mũi vươn ra ngán ngữ những đường biển quan trọng thuận lợi cho việc giao lưu kinh tế, văn hóa với các nước trong khu vực.

Cà Mau là một tỉnh cực Nam của Tổ quốc, Mũi Cà Mau (mốc toạ độ GPS0001), là địa danh có ý nghĩa kinh tế – chính trị, ý nghĩa thiêng liêng đối với nhân dân cả nước. Cà Mau còn nổi danh với rừng tràm U minh, rừng đước Năm Căn bao quanh Đất Mũi từ Tây sang Đông. Rừng và biển đã tạo cho Cà Mau sức thu hút đối với du khách đến để chiêm ngưỡng bức tranh hài hòa của rừng bạt ngàn, biển bao la trong xanh tuyệt vời và nhiều cảnh đẹp danh thắng do thiên nhiên kiến tạo, với thế mạnh, tiềm năng hiện có nếu chúng ta đầu tư xây dựng và khai thác đúng mức sẽ mang lại các giá trị to lớn về kinh tế cũng như về hiệu quả xã hội, bảo vệ tích cực về mặt môi trường.

Từ xa xưa, du lịch đã được xem là một sở thích, hay niềm đam mê của con người. Đó là sự khám phá những vùng đất mới, những nền văn hóa mới hay đơn giản chỉ là sự nghỉ dưỡng. Tuy nhiên, trước đây du lịch có thể chỉ dành cho những người trong giới quý tộc, thượng lưu. Nhưng ngày nay, du lịch đã được phát triển rộng hơn, nó không chỉ dành cho riêng một ai, mà nó đã trở thành một nhu cầu không thể thiếu trong đời sống văn hóa xã hội của tất cả mọi người. Du lịch không chỉ góp phần vào đời sống văn hoá xã hội mà du lịch còn được xem là một ngành kinh tế quan trọng của các quốc gia phát triển hiện nay.

Ngày nay Du lịch được coi là ngành công nghiệp không khói trong thời kỳ hiện đại hóa đất nước được ví như: “Con gà đẻ trứng vàng” của nền kinh tế thị trường và đã trở thành một sinh hoạt hết sức phổ biến của nhân loại, một nhu cầu của quảng đại quần chúng và là một trong năm ngành kinh tế lớn nhất hành tinh, tác động mạnh mẽ đến đời sống kinh tế xã hội như tạo nguồn thu nhập, tạo công ăn việc làm, nâng cao trình độ dân trí. Với tính chất là lĩnh vực liên vùng và xã hội hóa cao. Do đó để xây dựng và phát triển việc gắn kết du lịch sinh thái, du lịch cộng đồng, du lịch Cà Mau cần đẩy nhanh việc khôi phục và phát triển các làng nghề truyền thống, trong đó có nghề gác kèo ong “Ăn ong” là sản phẩm đặc trưng vùng U Minh Hạ.

Vùng rừng tràm U Minh Hạ thuộc tỉnh Cà Mau nằm trên địa bàn 05 xã Khánh Lâm, Khánh An, Nguyễn Phích (huyện U Minh), xã Khánh Bình Tây Bắc, Trần Hợi (huyện Trần Văn Thời) với diện tích 40.774 ha, trong đó Vườn Quốc gia U Minh Hạ có 8.528 ha với 2.953 ha rừng được bảo vệ nghiêm ngặt. Vườn Quốc gia U Minh Hạ đã được UNESCO công nhận là một trong 3 vùng lõi có Khu dự trữ sinh quyễn thế giới Mũi Cà Mau.

Hiện nay, rừng tràm U Minh Hạ chủ yếu là rừng trong sau khai thác hoặc sau cháy rừng (chiếm 52% tổng diện tích) diện tích này nằm toàn bộ trên vùng đệm phần lớn được giao khoán cho dân. Vùng đệm Vườn Quốc gia U Minh Hạ là nơi sinh sống và gắn liền với các hoạt động của nhân dân. Gắn liền với điều kiện tự nhiên và hệ sinh thái rừng tràm, đặc biệt là sự thích nghi và phát triển chiếm ưu thế của cây tràm, loài mật ong cũng phát triển theo và cho sản phẩm đặc trưng của rừng tràm.

Để phát triển nghề truyền thống và nghề gác kèo ong vùng rừng tràm U Minh, được sự hỗ trợ về kinh phí của Văn phòng UNESCO Hà Nội, nhóm biên soạn trực tiếp tham gia nghiên cứu và xây dựng hai mô hình trình diễn gác kèo ong tại “Tập đòan 19/5” và “Ấp Vồ Dơi” để chứng minh rằng nghề gác kèo ong truyền thống không những khôi phục được mà còn góp phần cho bảo tồn thiên nhiên, bảo vệ môi trường và phát triển sinh kế cho cộng đồng địa phương.

Ngày 12/6/2012 Ban Quản lý Khu dự trữ sinh quyễn tỉnh Cà Mau, tổ chức hội thảo “Tổng kết mô hình thí điểm gác kèo ong, biện pháp phát triển nghề truyền thống vùng rừng tràm U Minh Hạ”. Hội thảo đã tổng kết dự án phát triển nghề truyền thống gác kèo ong, bước đầu thực hiện mang lại hiệu quả thiết thực, đây là một mô hình sản xuất nghề rừng được xã hội hóa, người quản lý trực tiếp là chủ hộ, được sản xuất và tiêu thụ sản phẩm mật ong dưới tán rừng có tổ chức quản lý bảo vệ rừng, người dân tích cực tham gia phòng cháy chữa cháy rừng, xem rừng như là tài sản, là “nồi cơm” của họ nên ra sức bảo vệ để có cuộc sống ổn định.

Qua kết quả thí điểm hai mô hình tại Tập đoàn 19/5 có 22 hộ tham gia và thực hiện 220 bộ kèo, 22 bộ đồ bảo hộ lao động, 22 bình phun khói, sản phẩm mật ong đạt 2.150 lít, trung bình 98 lít mật ong/hộ. Tại ấp Vồ Dơi có 15 hộ dân tham gia với 150 bộ kèo, 15 bộ đồ bảo hộ lao động, 15 bình phun khói, sản lượng mật 480 lít, trung bình 32 lít mật ong/hộ.

Mật ong rừng tràm U Minh Hạ hiện nay đã được đăng ký bảo hộ nhãn hiệu hàng hóa tập thể do Cục Sở hữu trí tuệ (Bộ Khoa học và Công nghệ cấp năm 2011), đây là sản phẩm đặc trưng mà thiên nhiên ban tặng cho rừng tràm U Minh hạ. Với hương vị đặc biệt và nhiều công dụng trong Y học, bảo vệ tăng cường sức khỏe con người sản phẩm mật ong rừng tràm U Minh hạ đã trở thành một đặc sản nổi tiếng trong nước và thế giới.

Hiện nay, Ngành Văn hóa, Thể thao và du lịch xây dựng “Quy hoạch tổng thể phát triển du lịch tỉnh Cà Mau đến năm 2020 và định hướng đến năm 2030”. Các tài nguyên du lịch của tỉnh hiện chủ yếu còn ở dạng tiềm năng, nên để sớm khai thác có hiệu quả đòi hỏi các đơn vị chức năng, các doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ du lịch, cộng đồng dân cư cùng xây dựng về các sản phẩm du lịch đặc trưng phục vụ du lịch…Trong đó sản phẩm “Ăn ong” nghề gác kèo ong của rừng U Minh Hạ là một sản phẩm mang tính đặc trưng tiêu biểu, sẽ thu hút khách tham quan du lịch đến đây để tham quan trải nghiệm của quy trình gác kèo ong cũng như lấy mật, đồng thời từng bước khẳng định thương hiệu mật ong rừng U Minh hạ là sản phẩm quà tặng lưu niệm của du lịch Cà Mau; thực hiện được sản phẩm du lịch sinh thái cộng đồng nghề gác kèo ong về mặt kinh tế sẽ tăng thu nhập cho hộ dân, cải thiện cuộc sống, góp phần xóa đói giảm nghèo, nâng cao ý thức phòng cháy rừng, khôi phục và trồng mới rừng được người dân quan tâm hơn; về mặt môi trường bảo tồn được loài ong mật sinh sản và phát triển, hạn chế nạn chặt phá rừng trái phép, tăng khả năng thụ phấn trong việc trồng hoa màu, góp phần cân bằng hệ sinh thái rừng và giảm thiểu tác động biến đổi khí hậu; về mặt xã hội phát triển được nghề truyền thống là một nghề độc đáo có ở rừng tràm U Minh Hạ, người dân sẽ đoàn kết gắn bó nhau, tăng thu nhập cải thiện kinh tế gia đình.

Trung tâm Thông tin và Quảng bá du lịch đã tham gia, phối hợp với các Đài truyền hình Việt Nam, Thành phố Hồ Chí Minh, Cần Thơ, Cà Mau thực hiện phóng sự tour, tuyến tại các khu, điểm du lịch trên địa bàn tỉnh Cà Mau. Thông qua các chương trình trải nghiệm Khu dự trữ sinh quyễn Mũi Cà Mau, mô hình nuôi các loài thuỷ sản đặc trưng của vùng Đất Mũi, trải nghiệm rừng U Minh Hạ, cùng các hộ dân ăn ong, tát đìa bắt cá, câu cá trên sông… đã được phát sóng trên VTV1, VTV4, VTV6, HTV7… nhằm tuyên truyền, quảng bá hình ảnh du lịch và lịch sử, văn hoá con người Cà Mau đến với du khách trong và ngoài nước, thông qua việc thực hiện các phóng sự tại các địa danh nổi tiếng và các điểm du lịch Vườn Quốc gia U Minh hạ, Vườn Quốc gia Mũi Cà Mau, hòn Đá bạc, Đầm Thị Tường, tour câu cá trên sông, làng nghề dệt chiếu Tân Thành, đặc sản tôm khô và ba khía Rạch Gốc, nghề làm khô bổi U Minh, nghề gác kèo ong ở U Minh, lễ hội Nghinh Ông Sông Đốc….

Qua thực tế trải nghiệm trên nghề gác kèo ong tại Vườn quiốc gia U Minh Hạ đây là mô hình du lịch sinh thái- du lịch cộng đồng mang tính bền vững, nhằm góp phần đa dạng hoá sản phẩm du lịch tỉnh nhà. Do đó Ban Quản lý Khu dự trữ sinh quyễn tỉnh Cà Mau, Sở Văn hoá, Thể thao và Du lịch, các chủ rừng, các đơn vị kinh doanh dịch vụ du lịch và phối hợp với các hộ dân, cần xây dựng Đề án phát triển sản phẩm du lịch nghề gác kèo ong “Ăn ong” tại rừng U Minh Hạ, kết hợp với mô hình chụp đìa, bắt cá, kể chuyện Bác Ba Phi, đờn ca tài tử, trải nghiệm cuộc sống đời thường của các cư dân sống trong các lâm phần…. Huy động, khuyến khích sự tham gia tích cực của người dân địa phương, đáp ứng tốt nhu cầu khách du lịch, thông qua du lịch sẽ tạo thêm việc làm, tăng thu nhập cho cộng đồng dân cư địa phương. Kết quả là cuộc sống của người dân sẽ ít bị phụ thuộc hơn vào việc khai thác tự nhiên, đồng thời họ sẽ nhận thấy lợi ích của việc bảo vệ các nguồn tài nguyên thiên nhiên để phát triển du lịch sinh thái mang tính bền vững, tích cực bảo vệ môi trường rừng, chính cộng đồng dân cư địa phương sẽ là những người chủ thật sự, những người bảo vệ trung thành các giá trị tự nhiên và văn hóa bản địa của nơi diễn ra hoạt động du lịch sinh thái gác kèo ong. phù hợp với định hướng quy hoạch phát triển du lịch tỉnh Cà Mau cũng như phát huy tốt các nguồn lực xã hội tham gia đầu tư phát triển du lịch, tạo sự liên kết du lịch các sản phẩm vùng, miền. Loại hình du lịch tham quan sinh cảnh tự nhiên là thế mạnh được quan tâm khai thác và phát triển, đặc biệt là du lịch sinh thái, đáp ứng nhu cầu trải nghiệm của khách tham quan, góp phần phát triển du lịch mang tính đặc trưng, khẳng định thương hiệu “Du lịch Cà Mau” trong khu vực, cả nước và quốc tế.

Thanh Thương

Bài viết cùng chuyên mục:
Việt Nam lọt top đầu 500 trải nghiệm đồ ăn tuyệt vời nhất thế giới
ITE HCMC 2016 – cơ hội để du lịch Cà Mau tiếp cân thị trường du lịch quốc tế
Hội chợ Thương mại – Du lịch Sông đốc 2016
Về thăm Đất Mũi Cà Mau
DỊCH VỤ THUÊ BAO CA NÔ